Odporność na stres nie jest stałą cechą, lecz dynamiczną równowagą między naszymi możliwościami a wymaganiami otoczenia. Na tę równowagę wpływają nakładające się na siebie rytmy: od wewnętrznych zegarów biologicznych, przez wspólne terminy społeczne, aż po zmiany pór roku. Zrozumienie tych cykli może pomóc w budowaniu trwałej odporności psychicznej i fizycznej.
Na poziomie indywidualnym kluczową rolę odgrywają wewnętrzne zegary ciała, takie jak rytm dobowy i chronotyp, czyli naturalna preferencja czasowa organizmu, często opisywana jako bycie „skowronkiem” lub „sową”. Wolniejsze cykle, na przykład kobiecy cykl rozrodczy, również wpływają na energię, gotowość fizyczną i nastrój. Do tego dochodzą wspólne rytmy społeczne, takie jak semestry szkolne, okresy rozliczeniowe w pracy, święta czy nawet terminy podatkowe, które nagle zmieniają stawiane przed nami wymagania.
Pory roku to kolejny, często pomijany czynnik. Zimą energia zwykle spada, układ odpornościowy jest osłabiony, a ludziom trudniej utrzymać regularną aktywność fizyczną. Wiosenne, dłuższe dni dodają energii, a lato jest zwykle okresem największej aktywności i kontaktów społecznych. Efekty te są tym silniejsze, im dalej od równika mieszkamy. Gdy rytmy te się nakładają, na przykład końcówka kwartału w pracy przypada na ciemne, zimowe dni, możemy doświadczyć okresu wysokiego stresu i obniżonej wydajności.
Wyzwanie to dotyczy w szczególności zespołów globalnych. Od czasu pandemii i wzrostu popularności pracy hybrydowej i zdalnej, około jedna trzecia spotkań biznesowych odbywa się w różnych strefach czasowych. Pracownicy z różnych półkul doświadczają jednocześnie odmiennych warunków sezonowych, co rzadko jest brane pod uwagę przez liderów. Praktycznym krokiem jest normalizowanie rozmów o stresie, sezonowych możliwościach i zarządzaniu obciążeniem pracą. Badanie z 2024 roku, obejmujące prawie 28 tysięcy pracowników z 16 krajów, wykazało, że w kulturach psychologicznego bezpieczeństwa pracownicy są szczęśliwsi i rzadziej odchodzą z pracy. Ci, którzy czują się najmniej komfortowo, poruszając tematy takie jak obciążenie pracą czy zdrowie psychiczne, są o około 10 procent bardziej skłonni do zmiany pracodawcy.
Zespoły mogą również harmonizować swoje działania, oferując narzędzia do regularnego monitorowania stresu, takie jak opaski aktywności czy aplikacje do śledzenia nastroju, oraz chroniąc czas pracowników na rozwój osobisty i regenerację. Takie podejście buduje odporność przez cały rok i rozwija umiejętność, którą naukowcy nazywają „inteligencją stresową”.
Ekspertka sugeruje trzy kroki do budowania odporności. Po pierwsze, należy uznać, że wahania energii i nastroju są naturalne i zależne od wielu cykli. Po drugie, warto obserwować swoje ciało i jego reakcje na zmieniające się pory roku i obowiązki. Po trzecie, należy aktywnie dopasowywać swoje działania i oczekiwania do tych rytmów, na przykład planując trudniejsze zadania na okresy większej energii. Techniką, która pomaga redukować stres, jest również świadome, przeponowe oddychanie.
