Elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej i dowolne wykorzystanie urlopu od lat uchodzą za złoty środek dla pracujących rodziców. Jak się jednak okazuje, to nie elastyczność, lecz przewidywalność może być kluczem do zmniejszenia stresu i wypalenia zawodowego. Badanie z 2026 roku opublikowane w czasopiśmie Social Service Review, zatytułowane «Work Schedule Quality and the Production of Parental Stress and Parenting Time», pokazuje, że brak przewidywalności wiąże się zarówno z wyższym poziomem stresu rodzicielskiego, jak i z krótszym czasem spędzanym z dziećmi.
Naukowcy analizowali różne wymiary grafiku pracy: długość, porę wykonywania obowiązków, zmienność, przewidywalność oraz kontrolę nad harmonogramem. Wszystkie te czynniki odgrywały rolę w poziomie stresu rodziców i w ilości czasu, jaki poświęcali oni dzieciom. Kluczowa okazuje się jednak nie sama elastyczność, ale poczucie kontroli. Można mieć elastyczny grafik i jednocześnie nie mieć żadnego wpływu na to, kiedy pojawiają się nowe zadania. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik z wyprzedzeniem wie, jak będzie wyglądał jego dzień i może zaplanować obowiązki rodzinne.
Autorka tekstu zwraca uwagę, że elastyczność bywa mylnie utożsamiana ze stabilnością. Elastyczność może oznaczać, że pracownik może wyjść o 15:30 na mecz swojego dziecka. Może też oznaczać, że o 15:30 tego samego dnia pracodawca zwołuje pilny Zoom o 17:00. Oba przypadki to elastyczność, ale tylko jeden daje pracownikowi kontrolę. Wcześniejsze badania wielokrotnie pokazywały, że możliwość decydowania o własnym grafiku zmniejsza konflikt między pracą a rodziną. Problem pojawia się wtedy, gdy elastyczność jest jednostronna i służy wyłącznie pracodawcy.
Badanie przeprowadzone przez profesorów z Columbia University i Duke University, cytowane w tekście, dostarcza dodatkowych danych. Przez 30 dni ankietowano rodziców małych dzieci. Aż 87 proc. z nich doświadczyło nieoczekiwanej zmiany w swoim grafiku. W dniach, w których dochodziło do takich zmian, rodzice mieli gorszy nastrój i spali krócej. To pokazuje, jak realny wpływ na codzienne funkcjonowanie ma brak przewidywalności.
Kiedy grafik jest nieprzewidywalny, każda nowa zmiana uruchamia lawinę pytań i decyzji. Czy ktoś inny może odebrać dziecko z zajęć? Czy da się przełożyć wizytę u dentysty? Co będzie na obiad? Czy trzeba odwołać trening, który i tak został już przesunięty z powodu wczorajszego przedłużającego się spotkania? To żonglowanie obowiązkami sprawia, że rodzice mają poczucie, jakby wykonywali znacznie więcej pracy, niż wynikałoby to z samych godzin spędzonych w pracy zawodowej.
Autorka apeluje, aby przestać traktować elastyczność i stabilność grafiku jako to samo. Jej zdaniem firmy mogą zaoferować pracownikom jedno i drugie. Pozwolić na zmianę harmonogramu, gdy pojawią się nieprzewidziane sytuacje, ale jednocześnie zapewnić, że pracownik wie, czego może się spodziewać danego dnia. W praktyce oznacza to między innymi unikanie zwoływania spotkań w ostatniej chwili, informowanie z wyprzedzeniem o zmianach w godzinach pracy oraz zrozumienie, że wolne okno w kalendarzu o 16:00 nie oznacza, że pracownik nie ma nic do zrobienia.
Wnioski płynące z badania i obserwacji są jednoznaczne. Wiele poradników dla pracujących rodziców koncentruje się na tym, jak znaleźć równowagę między pracą a domem. Trudno jednak szukać równowagi, gdy nie wie się, jak będzie wyglądał najbliższy dzień. Być może antidotum na wypalenie zawodowe nie jest większa elastyczność, ale poczucie stabilności i przewidywalności, które pozwala planować życie rodzinne bez ciągłego poczucia niepewności.
4
